Hürmüz Krizi Küresel Enerji Piyasalarını Sarstı!
Hürmüz Boğazı’ndaki kriz küresel enerji piyasalarını sarstı. Petrol, doğal gaz ve kömür fiyatları hızla yükselirken arz kesintisi endişesi arttı.
Mehmet Arif GÜDEN 
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilim, küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara neden oldu. Dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kesinti, petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinde ciddi arz endişelerini beraberinde getirdi.
Küresel petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği boğazdaki aksama, enerji piyasalarında risk priminin hızla yükselmesine yol açtı. Uzmanlar, bölgede devam eden gerilimin enerji arzını doğrudan etkileyebileceğini ve fiyat oynaklığının sürebileceğini değerlendiriyor.
Petrol fiyatları son yılların zirvesine yaklaştı
Jeopolitik gerilimin etkisiyle petrol fiyatlarında hızlı bir yükseliş yaşandı. 27 Şubat’ta Brent petrol spot piyasada yüzde 2,8 artışla 73 dolar seviyesinden kapanırken, WTI tipi ham petrol ise yüzde 2,6 yükselişle 67,18 dolara çıktı.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarının ardından enerji piyasalarında biriken risk primi fiyatlara sert şekilde yansıdı. Bu gelişmelerin ardından Brent petrol, 2 Mart ile başlayan haftayı yüzde 16,2 artışla varil başına 90,83 dolardan tamamladı. Böylece Brent petrol, Ekim 2023’ten bu yana en yüksek kapanış seviyesine ulaşırken saldırı öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 24,4 değer kazandı.
WTI tipi ham petrolün varil fiyatı ise aynı dönemde yüzde 24,6 artarak 88,89 dolara yükseldi. Bu seviye yaklaşık 29 ayın en yüksek fiyatı olarak kaydedildi ve saldırı öncesine göre yüzde 32,3’lük artış anlamına geldi.
Gaz ve kömür piyasalarında da sert yükseliş
Enerji krizinin etkileri yalnızca petrol piyasasıyla sınırlı kalmadı. Avrupa’nın en likit doğal gaz ticaret noktası olan Hollanda merkezli Title Transfer Facility (TTF) piyasasında fiyatlar keskin şekilde yükseldi.
27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,96 avro seviyesinde bulunan nisan vadeli kontratlar, 2 Mart haftasında yüzde 19,9 artarak 53,38 avroya yükseldi. Böylece doğal gaz fiyatları saldırı öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 70 artış kaydetti.
Kömür piyasasında da benzer bir tablo oluştu. Asya için referans kabul edilen Newcastle kömür vadeli kontratları 27 Şubat’ta ton başına 116,90 dolar seviyesindeyken, haftayı yüzde 6,3 artışla 133,80 dolardan tamamladı.
Günlük yaklaşık 19,5 milyon varillik petrol akışı kesildi
Enerji uzmanlarına göre Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti, Körfez bölgesinde günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol ve 4,5 milyon varil rafine yakıt akışının fiilen durmasına neden oldu.
Küresel günlük tüketimin yaklaşık beşte birine denk gelen bu büyüklükteki arz kaybı, petrol piyasalarında ciddi bir arz şoku oluşturdu. İhracatın aksaması nedeniyle petrolün karadaki depolama tanklarında ve denizde bekleyen tankerlerde depolanmaya başladığı belirtiliyor.
Depolama kapasitesi sınırlı olan Irak’ın günlük yaklaşık 4,3 milyon varillik üretiminin en az dörtte birini durdurduğu tahmin ediliyor. Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ın ise mevcut depolama imkanlarının yalnızca birkaç gün yetecek seviyede olduğu değerlendiriliyor.
110 milyar metreküplük doğal gaz arzı risk altında
Hürmüz Boğazı aynı zamanda küresel LNG ticareti açısından da kritik bir geçiş noktası olarak öne çıkıyor. Geçen yıl boğaz üzerinden 112 milyar metreküpten fazla LNG ihracatı gerçekleştirildi. Bu miktar küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyor.
Sevkiyatların yaklaşık yüzde 90’ının Asya pazarına yöneldiği belirtilirken boğazın kapanması halinde dünya piyasasının yaklaşık 110 milyar metreküplük doğal gaz arzından mahrum kalabileceği ifade ediliyor.
Öte yandan Avrupa Birliği’nde doğal gaz depolarındaki doluluk oranlarının da düşük seviyelerde olduğu görülüyor. Gas Infrastructure Europe verilerine göre AB genelindeki yer altı depolarının doluluk oranı yüzde 29,9 seviyesinde bulunuyor.
Uzmanlar, Orta Doğu’daki gerilimin devam etmesi halinde enerji fiyatlarında yeni dalgalanmaların yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
